Coğrafi İşaretli Ürünlere Dayalı Gastronomi Rotası Önerileri: Kayseri İli Örneği (Gastronomy Route Proposals Based on Geographically Indicated Products: Kayseri Province Case)

Nihat ÇEŞMECİ; Zeynep ÇAKIR; Hatice ATEŞ

doi:10.63556/jotags.2026.1916

Yazarlar

Nihat ÇEŞMECİ
Zeynep ÇAKIR
Hatice ATEŞ

DOI:

https://doi.org/10.63556/jotags.2026.1916

Anahtar Kelimeler:

Coğrafi işaret- Gastronomi rotası- Kayseri- Gastronomi turizmi

Öz

Bu çalışmanın amacı, Kayseri’ye özgü coğrafi işaretli yiyecekleri tarihî, kültürel ve doğal turistik çekiciliklerle bütünleştirerek teorik gastronomi rotaları geliştirmektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılmıştır. Bu kapsamda Türk Patent ve Marka Kurumu Coğrafi İşaretler Portalı, Tripadvisor platformu ve Kayseri İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün resmî internet sitesinden elde edilen veriler incelenmiştir. TÜRKPATENT kayıtları doğrultusunda Kayseri’de 29 coğrafi işaretli yiyecek-içecek ürününün bulunduğu ve bunların 10 farklı ilçeye dağıldığı belirlenmiştir. Turistik çekicilikler, coğrafi işaretli ürünlerin bulunduğu ilçeler bazında sınıflandırılarak, ürün çeşitliliği, çekiciliklerin mekânsal dağılımı, ulaşım bağlantıları, karayolu mesafeleri ve tahmini ulaşım süreleri birlikte değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme sonucunda üç teorik gastronomi rotası oluşturulmuştur. Bulgular, Kayseri’nin coğrafi işaretli ürünlerinin yalnızca kent merkezinde değil, çevre ilçelerde de önemli bir dağılım gösterdiğini ve bu ürünlerin farklı turistik çekiciliklerle ilişkilendirilebileceğini ortaya koymaktadır. Önerilen rotaların, uygulama öncesinde pilot testlerinin yapılmasıyla, destinasyon tanıtımına, turizmin çevre ilçelere yayılmasına ve yerel gastronomik değerlerin görünürlüğünün artırılmasına katkı sunabileceği değerlendirilmektedir.

Referanslar

Acar, Y. (2018). Türkiye'deki coğrafi işaretli ürünlerin destinasyon markalaması kapsamında değerlendirilmesi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 6(2), 163–177. https://doi.org/10.21325/jotags.2018.214.

Ağzıküçük, İ. K. (2023). Giresun'da bulunan su değirmenlerinin gastronomi rotası olarak değerlendirilmesi üzerine nitel bir araştırma (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Giresun Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Akbulut, B. A., & Yazıcıoğlu, İ. (2021). Destinasyon markası oluşumunda gastronomik kimlik ve imaj: Konya örneği. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(1), 100–120. https://doi.org/10.26677/TR1010.2021.675.

Akgöz, E., Varol, F., & Öksüz, M. (2023). The role of geographically indicated products in the determination of gastronomy routes in Konya. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 18(72), 547–568. https://doi.org/10.19168/jyasar.1313808

Aktaş Alan, A., & Şen, Ö. (2020). Gastronomi temalı festivaller üzerine yapılmış çalışmaların bibliyometrik analizi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 6, 132–144. https://doi.org/10.21733/ibad.642214

Aslan, Z., Güneren, E., & Çoban, G. (2014). Destinasyon markalaşma sürecinde yöresel mutfağın rolü: Nevşehir örneği. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 2(4), 3–13.

Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368–388. https://doi.org/10.31592/aeusbed.598299

Bayar, S. (2020). Gaziantep geleneksel kent dokusunda gastronomi rotasının belirlenmesi ve gast(ro)ta önerisi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Hasan Kalyoncu Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.

Bayraktar, Z. A. (2021). Gastronomi turizmi kaynağı olarak gastronomi rotaları: Schleswig-Holstein peynir rotası örneği üzerinden Kars peynir rotası model önerisi (Yayımlanmamış doktora tezi). Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Bregoli, I., Hingley, M., & Del Chiappa, G. (2016). Challenges in Italian wine routes: Managing stakeholder networks. Qualitative Market Research: An International Journal, 19(2), 204–224. https://doi.org/10.1108/QMR-02-2016-0008

Chiodo, E., Giordano, L., Tubi, J., Salvatore, R., & Corsi, A. (2020). Wine routes and sustainable social organization within local tourist supply: Case studies of two Italian regions. Sustainability, 12(22), Article 9388. https://doi.org/10.3390/su12229388

Çakır, A., Çiftçi, G., & Çakır, G. (2017). Trakya turizm rotası projesi: Lezzet rotası üzerine bir değerlendirme. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 5(Special Issue 2), 194–205. https://doi.org/10.21325/jotags.2017.114.

Çalışkan, V., & Koç, H. (2013). Türkiye'de coğrafi işaretlerin dağılış özelliklerinin ve coğrafi işaret potansiyelinin değerlendirilmesi. Doğu Coğrafya Dergisi, 17(28), 193–214.

Çavuşoğlu, M., & Çavuşoğlu, O. (2018). Gastronomi turizmi ve Gökçeada lezzet rotası. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 2(Ek 1), 347–359. https://doi.org/10.32572/guntad.432997.

Çeşmeci, N., Çulfacı, G., & Kılıçhan, R. (2023). Turistlerin yerel mutfak yeme eğilimleri ile unutulmaz turizm deneyimleri arasındaki ilişki: Kayseri örneği. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 7(1), 84–105. https://doi.org/10.26677/TR1010.2023.1198.

Dancausa, G. M., Millán Vázquez de la Torre, M. G., & Huete Alcoce, N. (2022). Olive oil as a gourmet ingredient in contemporary cuisine: A gastronomic tourism proposal. International Journal of Gastronomy and Food Science, 29, Article 100548. https://doi.org/10.1016/j.ijgfs.2022.100548.

D’Auria, A., Marano-Marcolini, C., & Čehić, A. (2020). Oleotourism: A comparison of three Mediterranean countries. Sustainability, 12(21), Article 8995. https://doi.org/10.3390/su12218995

Demir, D., & Yücel, N. (2024). Kentsel markalaşma sürecinde coğrafi işaret adayı olarak Siirt fıstığı. Siirt Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(1), 42–58.

Demiral, S. S., & Kaya, M. (2024). Coğrafi işaretli ürünlerin sürdürülebilirliğinin turist rehberleri açısından değerlendirilmesi: Samsun örneği. Turist Rehberliği Dergisi (TURED), 8(2), 153–179. https://doi.org/10.34090/tured.1830759.

Denzin, N. K., & Lincoln, Y. S. (Eds.). (2008). The landscape of qualitative research: Theories and issues (3rd ed., Vol. 1). Sage Publications.

Duman, A., & Güneş, S. G. (2024). Gastronomi turizmi kapsamında Antalya lezzet rotası (Antalya taste route in the context of gastronomy tourism). Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 12(1), 663–685. https://doi.org/10.21325/jotags.2024.1400.

Durlu-Özkaya, F., Sünnetçioğlu, S., & Can, A. (2013). Sürdürülebilir gastronomi turizmi hareketliliğinde coğrafi işaretlemenin rolü. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 1(1), 13–20.

Ekici, F. G. (2021). Türkiye’de coğrafi işaret kavramı ve TRB1 bölgesi incelemesi. Fırat Üniversitesi Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 5(1), 159–176.

Eren, D., & Karamustafa, A. T. (2022). Kayseri ilinin gastronomi destinasyonu olarak pazarlanması. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 10(1), 716–731. https://doi.org/10.21325/jotags.2022.1012.

Erşen, G. (2017). İzmir Karaburun Yarımadası gastronomi turizmi ürününe yönelik rotalarının coğrafi bilgi sistemleri ile belirlenmesi (Yayımlanmış yüksek lisans tezi). Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir.

Gazelci, S. C., & Aksoy, M. (2024). Türkiye’de oluşturulan teorik gastronomi rotalarının bibliyometrik analizi. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 21(1), 149–167. https://doi.org/10.24010/soid.1388600.

Gazelci, S. C., & Şahingöz, S. A. (2023). Ankara yerel gastronomi rotası ve lezzet haritası. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 11(2), 991–1007. https://doi.org/10.21325/jotags.2023.1229.

Gheorghe, G., Tudorache, P., & Nistoreanu, P. (2014). Gastronomic tourism, a new trend for contemporary tourism. Cactus Tourism Journal, 9(1), 12–21.

Gönül, E. (2025). Gelalı Archestratus’un Anadolu gezilerinin gastronomi turizmi kapsamında değerlendirilmesi. Turizm Akademik Dergisi, 12(1), 53–69.

Hall, C. M., & Mitchell, R. (2000). Wine tourism in the Mediterranean: A tool for restructuring and development. Thunderbird International Business Review, 42(4), 445–465. https://doi.org/10.1002/1520-6874(200007/08)42:4<445::AID-TIE6>3.0.CO;2-H

Karasar, N. (2005). Bilimsel araştırma yöntemi (12. baskı). Nobel Yayın Dağıtım.

Karayilan, E., & Çetin, G. (2016). Tourism destination: Design of experiences. In M. Sotiriadis & D. Gursoy (Eds.), The handbook of managing and marketing tourism experiences (pp. 65–84). Emerald Group Publishing.

Kargiglioğlu, Ş., Erkol Bayram, G., & Çetin, Y. (2019). Gastronomi Turlarının Coğrafi İşaretli Ürünler Aracılığı ile Oluşturulması: Batı Karadeniz Turları Örneği. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 3(4), 624-639. https://doi.org/10.32958/gastoria.585792

Kayseri İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. (2025). T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kayseri İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü resmi internet sitesi. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. https://kayseri.ktb.gov.tr/

Kıral, B. (2020). Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 170–189.

Köseler, S., Koçhan, B., Atsız, N., & Sünnetçioğlu, S. (2019). Çanakkale’de alternatif gastronomi rotaları belirlemeye yönelik bir araştırma. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(4), 1533–1551.

Lin, Y. C., & Pearson, T. E. (2011). Food as a form of destination identity: A tourism destination brand perspective. Tourism and Hospitality Research, 11(1), 30–48. https://doi.org/10.1057/thr.2010.22.

Manola, M., & Koltsikoglou, G. (2020). Cultural experiential wine routes in Italy-Tuscany. Sustainable Development, Culture, Traditions Journal, 1, 41–51. https://doi.org/10.26341/issn.2241-4002-2020-1c-sv-4.

Mei, X. Y., Lerfald, M., & Brata, H. O. (2017). Networking and collaboration between tourism and agriculture: Food tourism experiences along the National Tourist Routes of Norway. Scandinavian Journal of Hospitality and Tourism, 17(1), 59–75. https://doi.org/10.1080/15022250.2016.1262514.

Mutlu, H. (2022). Afyonkarahisar gastronomi envanteri oluşturularak gastronomi rotalarının belirlenmesi (Yayımlanmış doktora tezi). Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyonkarahisar.

Mutlu, H., & Sandıkcı, M. (2023). Gastronomi rotaları ve önemi: Afyonkarahisar örneği. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 11(4), 3233–3261. https://doi.org/10.21325/jotags.2023.1340.

Nergiz, H. G. (2017). Trakya turizm rotası. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 28(1), 200–202.

Oğan, Y., & Çekiç, İ. (2026). Gastronomi rotaları oluşturmada coğrafi işaretli ürünler: Doğu Karadeniz örneği. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(1), 312-327. https://doi.org/10.21547/jss.1651750

Onur, N. (2021). Gastronomi turizmi ve Hatay lezzet rotası. Turizm Ekonomi ve İşletme Araştırmaları Dergisi, 3(2), 150–162.

Özata Şahin, E. (2025). Gastronomi rotası: Karadeniz mutfağında (Samsun-Ordu-Giresun-Trabzon-Rize) coğrafi işaretli ürünler üzerine bir inceleme. Karadeniz İncelemeleri Dergisi, 19(38), 295–316. https://doi.org/10.18220/kid.1680163.

Öztürk, B., & Şahingöz, S. A. (2024). Trabzon ili gastronomi rotaları. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 9(1), 120–141.

Sabur, D. G., & Güneş, S. G. (2023). Kayseri Bünyan ve Akkışla gilaburusu örneğinde coğrafi işaret tescili ve gastronomi turizmi. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 7(1), 141–156. https://doi.org/10.32958/gastoria.1205831.

Sak, R., Şahin Sak, İ. T., Öneren Şendil, Ç., & Nas, E. (2021). Bir araştırma yöntemi olarak doküman analizi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 227–250. https://doi.org/10.33400/kuje.843306.

Sarıışık, M., & Özbay, G. (2015). Gastronomi turizmi üzerine bir literatür incelemesi. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 26(2). https://doi.org/10.17123/atad.vol26iss218417.

Sarıoğlan, M. (2015). Prospects for the Turkish gastronomy tourism. Athens Journal of Tourism, 2(2), 117–126. https://doi.org/10.30958/ajt.2-2-4.

Şahin, G. (2013). Coğrafi işaretlerin önemi ve Vize (Kırklareli)’nin coğrafi işaretleri. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (15), 23–37.

Şahin, İ., & Güzel, F. Ö. (2020). Do experiential destination attributes create emotional arousal and memory?: A comparative research approach. Journal of Hospitality Marketing & Management, 29(8), 956–986. https://doi.org/10.1080/19368623.2020.1746214.

Şengül, S., & Türkay, O. (2016). Akdeniz mutfak kültürünün gastronomi turizmi bağlamında değerlendirilmesi. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 4(Özel Sayı 1), 86–99.

T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. (2026). 2025 yılı bakanlık belgeli tesis konaklama istatistikleri. Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü. https://yigm.ktb.gov.tr/TR-201121/isletme-bakanlik-belgeli-tesis-konaklama-istatistikleri.html

Tekelioğlu, Y. (2019). Coğrafi işaretler ve Türkiye uygulamaları. Ufuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 47–75.

Topczewska, J., Lechowska, J., Kaszuba, J., & Krupa, W. (2022). Culinary trails in popularizing ethnic cuisines. Journal of Ethnic Foods, 9(1). https://doi.org/10.1186/s42779-022-00158-z

Türk Patent ve Marka Kurumu. (2025). Coğrafi işaretler portalı: Kayseri ili coğrafi işaret listesi. Coğrafi İşaretler Portalı. https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/liste?il=38

Ürekli, H., & Çelik, S. (2024). Gastronomi rotalarının belirlenmesinde turist rehberlerinin bilgi düzeyleri ve önerileri üzerine bir araştırma. Turist Rehberliği Dergisi (TURED), 7(1), 53–70. https://doi.org/10.34090/tured.1483571

Üzülmez, M., & Akdağ, G. (2020). Gastronomi turizminde yeni tur rotaları: 3 A (Adana-Antep-Antakya) lezzet bölgesi örneği. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 8(Özel Sayı 4), 51–63. https://doi.org/10.21325/jotags.2020.669

Vorasiha, E. (2018). The travelling route for gastronomic tourism via salt in western region of Thailand. African Journal of Hospitality, Tourism and Leisure, 7(3), 1–9.

Yazar, Ö. (2019). Gökçeada’nın gastronomi rotalarında slow food ve gastronomi turizmi (Yayımlanmış yüksek lisans tezi). Okan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Yentür, F., & Demir, C. (2022). Understanding travel agencies attitudes towards gastronomy tourism and food tours: The case of Izmir Turkey. International Journal of Contemporary Economics and Administrative Sciences, 12(2), 674–688. https://doi.org/10.5281/zenodo.7513705

Zainal, A., Nizab bin Zali, A., & Nizam bin Kassim, M. (2010). Malaysian gastronomy routes as a tourist destination. Journal of Tourism, Hospitality and Culinary Arts, 2(1), 15–24.