Yemek Temalı TV Programlarının Hedonik Algı ve Davranışsal Niyet Üzerindeki Etkisi (The Effect of Food-Themed TV Programs on Hedonic Perception and Behavioral Intention)
DOI:
https://doi.org/10.63556/jotags.2026.1895Anahtar Kelimeler:
Gastronomi turizmi- Yemek temalı TV programları- SOR modeli- Hedonik algı- Davranışsal niyetÖz
Bu araştırmanın amacı, yemek temalı televizyon programlarının izleyicilerin hedonik algıları üzerindeki etkisini ve bu algının gastronomi destinasyonlarını ziyaret etmeye yönelik davranışsal niyetlere nasıl dönüştüğünü Uyarıcı-Organizma-Tepki (SOR) modeli çerçevesinde incelemektir. Araştırmada nicel araştırma yaklaşımı benimsenmiş; veriler kolayda örnekleme yöntemiyle ulaşılan 181 katılımcıdan çevrimiçi anket tekniğiyle toplanmıştır. Veri analizinde LISREL programı kullanılarak Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ve Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) uygulanmıştır. Bulgular, yemek temalı televizyon programlarının uyarıcı boyutları arasında yalnızca empati oluşturmanın hedonik algıyı pozitif ve anlamlı biçimde etkilediğini göstermektedir. Buna karşılık bilgi sağlama, rehberlik, imaj sağlama, sosyal etki ve toplumsal etki gibi daha çok bilişsel içerikli boyutların hedonik algı üzerinde anlamlı bir etkisi belirlenmemiştir. Ayrıca hedonik algının davranışsal niyet üzerinde güçlü ve pozitif bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular, yemek temalı televizyon programlarının gastronomi destinasyonlarına yönelik davranışsal niyet oluşturmasında bilgi aktarımından çok, izleyicinin programdaki anlatıyla kurduğu empati temelli duygusal deneyimin belirleyici olduğunu göstermektedir. Çalışma, gastronomi destinasyonlarının tanıtımında hikâye anlatıcılığı ve duygusal deneyim tasarımına odaklanan iletişim stratejilerinin önemini vurgulayarak destinasyon yöneticileri ve medya profesyonelleri için uygulamaya dönük çıkarımlar sunmaktadır.
Referanslar
Alblas, M. C., Mollen, S., Fransen, M. L., & van den Putte, B. (2019). Watch what you watch: The effect of exposure to food-related television content on the accessibility of a hedonic eating goal. Appetite, 134, 204-211. https://doi.org/10.1016/j.appet.2018.11.034
Alpar, R. (2012). Uygulamalı istatistik ve geçerlik-güvenirlik. Detay Yayıncılık.
Avcı, N. (2023). Tüketicilerin sokak lezzeti tercihlerinde satıcılarının marka bilinirliği algılarının etkisi: Youtuberların aracı rolü. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(2), 407–429. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1185639
Bagozzi, R. P., & Yi, Y. (1988). On the evaluation of structural equation models. Journal of The Academy of Marketing Science, 16(1), 74-94. https://doi.org/10.1007/BF02723327
Beaton, D. E., Bombardier, C., Guillemin, F., & Ferraz, M. B. (2000). Guidelines for the process of cross-cultural adaptation of self-report measures. Spine, 25(24), 3186–3191.
Bitner, M. J. (1992). Servicescapes: The impact of physical surroundings on customers and employees. Journal of Marketing, 56(2), 57-71. https://doi.org/10.2307/1252042
Björk, P., & Kauppinen-Räisänen, H. (2014). Culinary-gastronomic tourism–a search for local food experiences. Nutrition & Food Science, 44(4), 294–309. https://doi.org/10.1108/NFS-12-2013-0142
BM Turizm (2025). World tourism barometer, 23(1). UN Tourism. https://doi.org/10.18111/wtobarometereng.2025.23.1.1
Bodunrin, T. S., & Stone, T. (2019). Consuming well-being and happiness through epicurean ingestion. Qualitative Market Research: An International Journal, 22(4), 595-607.
Brislin, R. W. (1970). Back-translation for cross-cultural research. Journal of Cross-Cultural Psychology, 1(3), 185–216. https://doi.org/10.1177/135910457000100301
Castillo-Villar, F. R. (2020). Destination image restoration through local gastronomy: The rise of Baja Med cuisine in Tijuana. International Journal of Culture, Tourism and Hospitality Research, 14(4), 507-523. https://doi.org/10.1108/IJCTHR-03-2019-0054
Choe, J. Y. J., & Kim, S. S. (2018). Effects of tourists’ local food consumption value on attitude, food destination image, and behavioral intention. International Journal of Hospitality Management, 71, 1-10. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2017.11.007
Cordova-Buiza, F., Gabriel-Campos, E., Castaño-Prieto, L., & García-García, L. (2021). The gastronomic experience: Motivation and satisfaction of the gastronomic tourist the case of Puno city (Peru). Sustainability, 13(16), 9170. https://doi.org/10.3390/su13169170
Çekiç, A. (2021). Gastronomi şehirlerinin algılanan mutfak imajı ile davranışsal niyet arasındaki ilişki (Yayımlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi.
Çekiç, İ., & Aksoy, M. (2021). Gaziantep ve Hatay illerini ziyaret eden yerli turistlerin mutfak imajı algı düzeylerine yönelik karşılaştırmalı bir araştırma. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 9(4), 3064-3078. https://doi.org/10.21325/jotags.2021.934
De Solier, I. (2005). TV dinners: Culinary television, education and distinction. Continuum: Journal of Media & Cultural Studies, 19(4), 465-481. https://doi.org/10.1080/10304310500322727
Ellis, A., Park, E., Kim, S., & Yeoman, I. (2018). What is food tourism?. Tourism Management, 68, 250-263. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2018.03.025
Erkuş, A. (2013). Davranış bilimleri için bilimsel araştırma süreci. Seçkin Yayıncılık.
Forlani, F., Dini, M., & Pencarelli, T. (2022). The importance of food and beverages in wellness experiences: a cross-continental analysis of tourists' perceptions. British Food Journal, 124(13), 520-540. https://doi.org/10.1108/BFJ-05-2022-0430
Gajdzik, B., Jaciow, M., Wolniak, R., & Wolny, R. (2024). Gastronomic curiosity and consumer behavior: The impact of television culinary programs on choices of food services. Foods, 13(1), 115. https://doi.org/10.3390/foods13010115
Gliner, J. A., Morgan, G. A., & Leech, N. L. (2011). Research methods in applied settings: An integrated approach to design and analysis. Routledge.
Guo, R., Yang, Z., & Gao, H. (2024). From screen to table: How Douyin food bloggers stimulate and convert viewer interests. Behavioral Sciences, 14(7), 602. https://doi.org/10.3390/bs14070602
Güler, O. (2018). Grup hizmet başarısızlığı ve hizmet memnuniyeti ilişkisinde olumsuz duygular ve telafi adaletinin rolü: Restoran müşterileri üzerinde deneysel bir araştırma [Yayımlanmamış doktora tezi]. Mersin Üniversitesi.
Gürbüz, S., & Şahin, F. (2016). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri: Felsefe-yöntem-analiz. Seçkin Yayıncılık.
Hair, J. F. Jr., Black, W. C., Babin, B. J., ve Anderson, R. E. (2010). Multivariate data analysis. Prentice Hall.
Hair, J. F., Hult, G. T., Ringle, C. M. ve Sarstedt, M. (2022). A primer on Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM). SAGE Publications.
Hirschman, E. C. & Holbrook, M. B. (1982). Hedonic consumption: Emerging concepts, methods and propositions. Journal of Marketing, 46(3), 92-101. https://doi.org/10.2307/1251707
Karasar, N. (2020). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler. Nobel Akademik Yayıncılık.
Ketchum, C. (2005). The essence of cooking shows: How the Food Network constructs consumer fantasies. Journal of Communication Inquiry, 29(3), 217-234.
Kim, S. S., Agrusa, J., & Chon, K. (2014). The influence of a TV drama on visitors’ perception: A cross-cultural study. Journal of Travel & Tourism Marketing, 31(4), 536-562. https://doi.org/10.1080/10548408.2014.883950
Kim, S. S., Agrusa, J., Chon, K., & Cho, Y. (2008). The effects of Korean pop culture on Hong Kong residents' perceptions of Korea as a potential tourist destination. Journal of Travel & Tourism Marketing, 24(2-3), 163-183. https://doi.org/10.1080/10548400802092684
Kim, S. S., Agrusa, J., Lee, H., & Chon, K. (2007). Effects of Korean television dramas on the flow of Japanese tourists. Tourism Management, 28(5), 1340-1353. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2007.01.005
Kim, S., Kim, M., Agrusa, J., & Lee, A. (2012). Does a food-themed TV drama affect perceptions of national image and intention to visit a country? An empirical study of Korea TV drama. Journal of Travel & Tourism Marketing, 29(4), 313-326. https://doi.org/10.1080/10548408.2012.674869
Kline, R. B. (2016). Principles and practice of structural equation modeling (4th ed.). Guilford Press.
Lin, Y.-S. & Huang, J.-Y. (2006). Internet blogs as a tourism marketing medium: A case study. Journal of Business Research, 59(10-11), 1201-1205.
Mehrabian, A. & Russell, J. A. (1974). An approach to environmental psychology. MIT Press.
Na, W., Son, Y. & Marshall, R. (2007). Why buy second-best? The behavioral dynamics of market leadership. Journal of Product & Brand Management, 16(1), 16-22.
Özdamar, K. (2010). Paket programlar ile istatistiksel veri analizi 1. Kaan Kitabevi.
Pine, B., & Gilmore, J. H. (1999). The experience economy. Harvard Business School Press.
Ramos, C. M., & Pinto, K. (2024). How gastronomic image shapes tourism competitiveness: An approach with sentiment analysis. Applied Sciences, 14(20), 9524. https://doi.org/10.3390/app14209524
Richards, G. (2002). From cultural tourism to creative tourism: European perspectives. Tourism, 50(3), 225-233.
Richards, G. (2015). Evolving gastronomic experiences: From food to foodies to foodscapes. Gastronomy and Tourism, 1(1), 5-17. https://doi.org/10.3727/216929715X14298190828796
Rust, R. T. & Oliver, R. L. (2000). Should we delight the customer? Journal of the Academy of Marketing Science, 28(1), 86-94.
Ryu, K., Han, H., & Jang, S. (2010). Relationships among hedonic and utilitarian values, satisfaction and behavioral intentions in the fast-casual restaurant industry. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 22(3), 416-432. https://doi.org/10.1108/09596111011035981
Sekaran, U. & Bougie, R. (2013). Research methods for business: A skill-building approach. John Wiley.
Serçek, S. (2016). Seyahat ve yemek programlarında görülen destinasyonları ziyaret etme niyeti [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Mardin Artuklu Üniversitesi.
Şencan, H. (2005). Sosyal ve davranışsal ölçümlerde güvenilirlik ve geçerlilik. Seçkin Yayıncılık.
Şimşek, A., & Güner, D. (2021). MasterChef Türkiye TV yemek programının yemek alışkanlıklarına ve mutfağa ilgi düzeyine etkisi. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 9(3), 1679-1697. https://doi.org/10.21325/jotags.2021.862
Taşpınar, O., & Temeloğlu, E. (2018). Influence of TV cooking shows on the behavioral intention of participating in gastronomic tourism. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 6(2), 24-40.
Tzeng, S. Y., Huang, K. J., & Wong, W. M. (2025). From screen to plate: The role of narrative transportation in shaping destination food perceptions. Asia Pacific Journal of Marketing and Logistics, 1-19. https://doi.org/10.1108/APJML-04-2025-0607
Wang, H.-Y. (2011). Exploring the factors of gastronomy blogs influencing readers’ intention to taste. International Journal of Hospitality Management, 30(3), 503–514. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2010.07.009
Zeithaml, V. A., Berry, L. L., & Parasuraman, A. (1996). The behavioral consequences of service quality. Journal of Marketing, 60(2), 31-46. https://doi.org/10.2307/1251929
Zeybek Hüsem, B., & Yavuz, C. (2023). TV’lerde yayınlanan yemek programları üzerine bir değerlendirme: MasterChef Türkiye örneği. International Social Sciences Studies Journal, 9(113), 7539-7547. https://doi.org/10.29228/sssj.70710
Zhai, X., Wang, M., & Ghani, U. (2020). The SOR (stimulus-organism-response) paradigm in online learning: An empirical study of students’ knowledge hiding perceptions. Interactive Learning Environments, 28(5), 586-601. https://doi.org/10.1080/10494820.2019.1696841
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Turizm & Gastronomi Çalışmaları Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
