Küresel Siyasette Yumuşak Güç Olarak Mutfak: Ulus Markalaşması Sürecinde Gastrodiplomasi (Cuisine as Soft Power in Global Politics: Gastrodiplomacy in the Process of Nation Branding)

Şeyda BÜKRÜCÜ KAZKONDU; Ali Davut ALKAN; İhsan KAZKONDU

doi:10.63556/jotags.2026.1894

Yazarlar

Şeyda BÜKRÜCÜ KAZKONDU
Ali Davut ALKAN
İhsan KAZKONDU

DOI:

https://doi.org/10.63556/jotags.2026.1894

Anahtar Kelimeler:

Yumuşak güç- Gastrodiplomasi- Ulus markalaşması- Mutfak kültürü- Türkiye

Öz

Küreselleşme süreciyle birlikte ulus devletlerin dış politika araçları, geleneksel sert güç yöntemlerinin ötesine geçerek kültürel diplomasiye doğru yapısal bir yönelim sergilemiştir. Bu bağlamda mutfak kültürü; bir ulusun küresel imajını güçlendiren, yabancı kamuoyu nezdinde çekim merkezi oluşturan ve kültürel değerleri ekonomik-siyasi nüfuza tahvil eden stratejik bir enstrüman haline gelmiştir. Bu çalışmanın temel amacı; modern kamu diplomasisinin en dinamik bileşenlerinden biri olan gastrodiplomasinin, bir yumuşak güç unsuru olarak ulus markalaşması süreçlerindeki stratejik rolünü ve işlevini Türkiye, Peru, Japonya ve Tayland örnekleri üzerinden karşılaştırmalı bir analizle ortaya koymaktır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden karşılaştırmalı vaka analizi tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın bulguları; gastrodiplomasinin devletlerin cezbetme kapasitesini artırarak doğrudan yumuşak güç birikimine, uluslararası prestije ve ulus markası değerine katkı sağladığını doğrulamaktadır. Çalışmada başarılı modellerin; kültürel önyargıları kırdığı, turizm talebini tetiklediği, ulusun küresel ölçekte markalaşma algısını ve ülkelerin uluslararası arenadaki görünürlüğünü pekiştirdiği saptanmıştır. Özellikle çalışmadan gastrodiplomasinin sadece bir yemek sunumu değil, ekonomik kalkınma ve siyasi ikna kabiliyeti sağlayan çok boyutlu bir diplomasi alanı olduğu sonucuna varılmıştır. Sonuç itibarıyla, gastrodiplomasi faaliyetlerinde sürdürülebilirliğin sağlanması; devlet destekli, özel sektör dinamizmine sahip ve şef odaklı yaratıcı süreçleri kapsayan senkronize bir iletişim stratejisini yapısal bir zorunluluk kılmaktadır.

Referanslar

Ağaoğlu B., & Özata Şahin, E. (2024). Yelp uygulamasındaki restoranların keşifsel veri analizi ile incelenmesi. International Journal of Contemporary Tourism Research, 8(1), 31-40.

Aldemir, T. (2023). Dünya'da ve Türkiye'de gastrodiplomasi girişimleri. Journal of Gastronomy Hospitality and Travel (JOGHAT), 6(3), 1097-1109.

Anholt, S. (2007). Competitive identity: The new brand management for nations, cities and regions. Palgrave Macmillan.

Appadurai, A. (1981). Gastro‐politics in Hindu South Asia. American Ethnologist, 8(3), 494-511.

Aslan, A. (2025). Uluslararası öğrencilerin Türk mutfağına ilişkin görüşlerinin gastrodiplomasi bağlamında incelenmesi. Journal of Gastronomy Hospitality and Travel (JOGHAT), 8(3), 1063-1075.

Aydın Halisoğlu, T. (2022). Avrupa Birliği’nin yeni yumuşak güç unsuru: Dijital diplomasi. Trakya Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi E-Dergi, 11(2), 163-178.

Barnett, M., & Duvall, R. (2005). Power in international politics. International Organization, 59(1), 30-62.

Bayındır, M. S., & Önçel Güler, S. (2017). Determination of importance levels of gastrodiplomacy elements by AHP method. Aydın Gastronomy, 9(1), 59-77.

Bayrakcı, O. (2025). Türk mutfağının ikilemi: Geleneksel lezzetlerin küresel trendlerle sınavı. Sosyal ve Beşerî Bilimler Araştırmaları Dergisi, 26(57), 211-229.

Benzerroug, R. M. (2024). Gastrodiplomacy: A study of the concept and requirements for its implementation in Algeria-The case of gastrodiplomacy campaigns in Thailand. Revue Les Cahiers du POIDEX, 13(1), 185-203.

Brown, C., Ainley, K., & Oyacıoğlu, A. (2008). Uluslararası ilişkileri anlamak. İstanbul: Yayın Odası Yayıncılık.

Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa

Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 2, 27–40, doi: https://doi.org/10.3316/QRJ0902027

Bucak, T., & Yiğit, S. (2019). Gastromilliyetçilik ve gastrodiplomasi kavramları üzerine bir değerlendirme. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(4), 1305-1320.

Cabral, Ó., Lavrador, L., Orduna, P., & Moreira, R. (2024). Gastronomy as a diplomatic tool: A systematic literature review. International Journal of Gastronomy and Food Science, 38, Article 101072. https://doi.org/10.1016/j.ijgfs.2024.101072

Chapple-Sokol, S. (2013). Culinary diplomacy: Breaking bread to win hearts and minds. The Hague Journal of Diplomacy, 8(2), 161-183.

Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). SAGE Publications.

Coombs, W. T., & Holladay, S. J. (2010). PR strategy and application: Managing influence. London: Wiley-Blackwell.

Çavuş, T. (2012). Dış politikada yumuşak güç kavramı ve Türkiye’nin yumuşak güç kullanımı. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(2), 23-37.

Çevik, A., & Aslan, Z. (2020). Dünyada ve Türkiye’de gastrodiplomasi uygulamaları üzerine bir araştırma. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 8(3), 2298-2317.

Demir, V. (2012). Kamu diplomasisi ve yumuşak güç. İstanbul: Beta Yayınları.

Demirağ, A., Turgut, H., & Ongun, Y. (2025). The new soft power tool in Türkiye and the world: Gastrodiplomacy. O. Güner (Ed.), Türkiye’s Public Diplomacy Ecosystem (s. 323-339). Switzerland: Springer Nature.

Demirkıran, D., & Demir, A. F. (2023). Re-thinking gastronomy as a foreign policy instrument: Turkish cuisine and Türkiye’s gastrodiplomacy activism. Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(17), 1-19.

Dilber, F., & Dilber, A. (2024). Lezzetlerin diplomasisi: Gastrodiplomasi ve Türkiye örnekleri. Social Mentality and Researcher Thinkers Journal (SMART JOURNAL), 8(65), 2199-2206.

Eser, B., & Karaosmanoğlu, D. (2024). Gastrodiplomacy in Türkiye:‘saving the world’or neoliberal conservative cultural policies at work. International Journal of Cultural Policy, 30(2), 192-206.

Fan, Y. (2006). Branding the nation: What is being branded? Journal of Vacation Marketing, 12(1), 5-14. https://doi.org/10.1177/1356766706056633

Fan, Y. (2008). Soft power: Power of attraction or confusion? Place Branding and Public Diplomacy, 4(2), 147-158. https://doi.org/10.1057/pb.2008.4

Fan, Y. (2010). Branding the nation: Towards a better understanding. Place Branding and Public Diplomacy, 6(x), 97-103. https://doi.org/10.1057/pb.2010.16

Farina, F. (2018). Japan’s gastrodiplomacy as soft power: Global washoku and national food security. Journal of Contemporary Eastern Asia, 17(1), 131-146. https://doi.org/10.17477/jcea.2018.17.1.152

Felayati, S. A., Sulistyo, C. A. P., Liambo, E. Y., & Wiguna, R. F. G. (2025). Fostering cultural awareness through gastronomy in UNSOED student. SPHOTA: Jurnal Linguistik dan Sastra, 17(1), 66-78.

Fischler, C. (1988). Food, self and identity. Social Science Information, 27(2), 275-292.

Fitrisia, D., Sibarani, R., Mulyadi, Untung Ritonga, M., & Suhairi, L. (2020). The naming of acehnese traditional culinary. Humanities & Social Sciences Reviews, 8(2), 815-823.

Gönlübol, M., & Sar, C. (1993). Olaylarla Türk dış politikası (1919-1990). Ankara: Siyasal Kitapevi.

Güçlü Nergiz, H., & Karaca, E. (2020). Yalova Çerkezlerinin mutfak kültürü. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 10(20), 51-66.

Gürbüz, S., & Şahin, F. (2014). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri: Felsefe - yöntem -analiz (2. baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.

İşçimen, B. (2021). Kamu diplomasisi aracı olarak “gastro diplomasi”: Yunus Emre Enstitüsü’nün gastro diplomasi alanındaki faaliyetleri. Ankara Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 4(7), 75-83.

Karabulut, B. (2018). Uluslararası ilişkilerde imaj yönetimi: Ulus markalama örneği. Uluslararası Kriz ve Siyaset Araştırmaları Dergisi, 2(2), 169-192.

Karp, M. (2018, March 29). The surprising reason that there are so many Thai restaurants in America. VICE. https://www. vice. com/en/article/paxadz/the-surprising-reason-that-there-are-so-many-thairestaurants-in-america.

Kivela, J., & Crotts, J. C. (2006). Tourism and gastronomy: Gastronomy’s influence on how tourists experience a destination. Journal of Hospitality & Tourism Research, 30(3), 354-377.

Kodaman, T., & Hacibektaşoğlu, A. (2022). Uluslararası ilişkilerde güç olgusu: Sert ve yumuşak güç. Hakkari Review, 6(2), 95-122.

Kodaz, Ö., & Açıkalın, Ş. N. (2024). Yeni bir kamu diplomasisi uygulama alanı olarak gastrodiplomasi. Akademik Hassasiyetler, 11(25), 268-293.

Kömür, G. (2020). Yumuşak güç unsuru olarak kamu diplomasisi. International Journal of Politics and Security, 2(3), 89-115.

Küçükhıdır, B. (2024). Ulus markalama: Türkiye örneği. Telakki Sosyal Bilimler Dergisi, 3(4), 151-186.

Li, G., & Mok, K. (2025). More than two decades of gastrodiplomacy: A review of the concept, current characteristics, and future trends. Frontiers in Political Science, 7, Article 1659162. https://doi.org/10.3389/fpos.2025.1659162

Lipscomb, A. (2019). Culinary relations: Gastrodiplomacy in Thailand, South Korea, and Taiwan. The Yale Review of International Studies, 1(1), 1-3.

Matsumoto, D. (2007). Culture, context, and behavior. Journal of Personality, 75(6), 1285-1320.

Melissen, J. (2005). The new public diplomacy: Between theory and practice. J. Melissen (Ed.), The New Public Diplomacy: Soft Power in International Relations (s. 3-27). New York: Palgrave.

Nahar, N., Ab Karim, S., Karim, R., Ghazali, H., & Krauss, S. E. (2018). The globalization of Malaysia national cuisine: A concept of ‘gastrodiplomacy’. Journal of Tourism, Hospitality and Culinary Arts, 10(1), 42-58.

Nirwandy, N., & Awang, A. A. (2014). Conceptualizing public diplomacy social convention culinary: Engaging gastro diplomacy warfare for economic branding. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 130(2014), 325-332.

NTV (2024, Nisan 22). Almanya Cumhurbaşkanı İstanbul'da döner kesti, konuklar kuyruğa girdi. NTV. https://www.ntv.com.tr/galeri/turkiye/almanya-cumhurbaskani-istanbulda-doner-kesti-konuklar-kuyruga-girdi,bQ4UpTL3mUiQHzHvm0zLmg/1

Nye, J. S. (1990a). Bound to lead: The changing nature of American power. New York: Basic Books.

Nye, J. S. (1990b). Soft power. Foreign Policy, 1990(80), 153-171. https://doi.org/10.2307/1148580

Nye, J. S. (2004). Soft Power: The Means To Sucess In World Politics, New York: PublicAffairs.

Nye, J. S. (2023). Get smart: Combining hard and soft power. J. S. Nye (Ed.), Soft Power and Great-Power Competition: Shifting Sands in the Balance of Power Between the United States and China (s. 63-66). London: Springer Nature.

Ohnesorge, H. W. (2020). Soft power: The forces of attraction in international relations. London: Springer International Publishing.

Ozel, M., & Filiz, Ş. (2024). Contributing to gastrodiplomacy through culinary experience: A cooking event in Spain. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(2), 768-780.

Özdemir, H. (2008). Uluslararası ilişkilerde güç: Çok boyutlu bir değerlendirme. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Fakültesi Dergisi, 63(3), 113-144.

Özel, C. (2018). Yumuşak güce bütünsel bakış. Güvenlik Bilimleri Dergisi, 7(1), 1-27.

Özel Özcan, M. S. (2019). Westphalian devletler sistemi ve modernleşmenin geleneksel dünyanın büyük güçleri olan imparatorluklara etkisi. Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, 5(1), 49-62.

Özgen, N. (2017). İspanya’da gastronomi turizminin tarihsel gelişimi ve gastrodiplomasi değerlendirmesi. Aydın Gastronomy, 6(2), 239-262.

Öztürk, B., & Eroğlu, P. (2023). A study on the concept of gastrodiplomacy: The case of Turkish breakfast day. Journal of Travel and Tourism Research, 23(23), 84-102.

Özüdoğru, Ş., & Yüksel, A.H. (2019). Ulus markalama ve beslendiği kaynaklar: Bir derleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 329-349.

Pham, M. J. (2013). Food as communication: A case study of South Korea’s gastrodiplomacy. Journal of International Service, 22(1), 1-22.

Purtaş, F. (2013). Türk dış politikasının yükselen değeri: Kültürel diplomasi. Gazi Akademik Bakış, 7(13), 1-14.

Ranta, R., & Ichijo, A. (2022). Food, national identity and nationalism: From everyday to global politics. London: Springer International Publishing.

Reyes, J. D., & Oliver, J. (2013, March 19). Quinoa: The Little Cereal That Could. World Bank. https://blogs.worldbank.org/en/trade/quinoa-the-little-cereal-that-could

Reynolds, C. (2012, February 21-24). Diplomatic gastronomy: The convivial nature of the power of prestige, cultural diplomacy and soft power [Conference presentation abstract]. The International Conference on CulturalDiplomacy & the UN “Cultural Diplomacy & Soft Power in anInterdependent World: The Opportunities for Global Governance”, NYC &Washington DC, USA. Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=2603310

Rockower, P. S. (2012). Recipes for gastrodiplomacy. Place Branding and Public Diplomacy, 8(3), 235-246.

Sakamoto, R., & Allen, M. (2011). There’s something fishy about that sushi: How Japan interprets the global sushi boom. Japan Forum, 23(1), 99-121.

Salvado, J. O. (2025). Gastronomy as a diplomatic tool: Bairrada’s gastrodiplomacy Approach. DIAITA: Food - Heritage, (2), Article e0206. https://doi.org/10.14195/2976-0232_2_6

Sancak, K. (2016). Uluslararası ilişkilerde güç kavramı ve yumuşak güç. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.

Seyitoğlu, F. (2021). Defining the current position of the gastronomy field in Türkiye. Journal of Culinary Science & Technology, 19(1), 35-54.

Snow, N., & Cull, N. J. (2020). Routledge handbook of public diplomacy. London: Routledge.

Solleh, F. M. (2018). Gastrodiplomacy: Psychological persuasion via national cuisine. A. M. Lokman, T. Yamanaka, P. Lévy, K. Chen, & S. Koyama (Eds.), Proceedings of the 7th International Conference on Kansei Engineering and Emotion Research 2018 (s. 129-139). Springer.

Soner, F. (2022). Gastrodiplomasi: Gastronomiye diplomasi penceresinden bakış. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 33(2), 97-101.

Sormaz, U., Akmese, H., Gunes, E., & Aras, S. (2016). Gastronomy in tourism. Procedia Economics and Finance, 39, 725-730.

Spence, C. (2016). Gastrodiplomacy: Assessing the role of food in decision-making. Flavour, 5(1), Article 4. https://doi.org/10.1186/s13411-016-0050-8

Sulianita, D., & Qorib, M. (2023). Gastrodiplomasi Indonesia di Sasanuphatum Thailand sebagai Bisnis Internasional. El-Mal: Jurnal Kajian Ekonomi & Bisnis Islam, 4(5), 1360-1370.

Suntikul, W. (2019). Gastrodiplomacy in tourism. Current Issues in Tourism, 22(9), 1076-1094.

Sümer, G. (2020). Yumuşak güç yanılgısı. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(2), 1143-1160.

Şenel, P., Yılmaz, H., & Yumak, B. (2024). Yabancı sermayeli gıda şirketlerinin gastrodiplomasi uygulamaları; Türkiye’de yayınlanan gıda reklamları üzerine bir inceleme. İşletme Araştırmaları Dergisi, 16(3), 1887-1904.

Takenaka, A. (2017). Immigrant integration through food: Nikkei cuisine in Peru. Contemporary Japan, 29(2), 117-131. https://doi.org/10.1080/18692729.2017.1351022

Terzi̇oğlu, E. (2023). Educational diplomacy as soft power: Jean MonnetScholarship Program. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(31), 229-247.

Tettner, S., & Kalyoncu, B. (2016). Gastrodiplomacy 2.0: Culinary tourism beyond nationalism. Ara: Journal of Tourism Research = Revista de Investigación En Turismo, 6(Extra 2), 47-55.

The Government Public Relations Department (Thailand Government) (2024, December 21). Use of Thai cuisine as cultural ambassador to boost Thailand’s soft power. Thailand Government Public Relations Department. https://thailand.prd.go.th/en/content/category/detail/id/48/iid/349795

Türker, N. (2018). Gastrodiplomasi Türk mutfağının tanıtımında bir araç olabilir mi? Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 2(Ek1), 14-29.

Üner, E. H. (2024). Gastro politika: Politik bir araç olarak yemek. Tourism and Recreation, 6(1), 13-21.

Wilson, E. J. (2008). Hard power, soft power, smart power. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 616, 110-124.

Wilson, R. (2011). Cocina peruana para el mundo: Gastrodiplomacy, the culinary nation brand, and the context of national cuisine in Peru. Exchange: The Journal of Public Diplomacy, 2(1), 13-20.

Yağmurlu, A. (2019). Kamu diplomasisi ve ulus markalaşması: Bir elmanın iki yarısı mı? İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 2019(49), 122-138.

Yapıcı, U. (2015). Yumuşak güç ölçülebilir mi? Uluslararası İlişkiler / International Relations, 12(47), 5-25.

Yatağan, A. G. (2018). Sert güç unsurlarının yumuşak güç aracı olarak etkileri. Kara Harp Okulu Bilim Dergisi, 28(2), 69-94.

Yılmaz, S. (2011). Yumuşak güç ve evrimi. Turan-Sam, 3(12), 31-36.

Yılmaz, M. A., Ertaş, A., Yener, I., Türkmenoğlu, F. P., Ölmez, Ö. T., Öztürk, M., Altun, M., Çakir, O., Tarhan, A., & Boğa, M. (2022). Chemical fingerprints and bioactivities of 12 Anatolian Achillea species by LC-MS/MS with chemometric approach: Novel phytonutrients, natural food preservatives and chlorogenic acid sources. Turkish Journal of Botany, 46(5), 473-489.

Yin, R. K. (2018). Case study research and applications (Vol. 6). Thousand Oaks, CA: Sage.

Yuniningsih, T., Larasati, E., Suwitri, S., Hanura, M., & Hidayati, R. (2024, November 5-7). Thailand’s state gastro diplomacy policy is an effort to maintain the existence of tourism in the face of globalization [Conference presentation abstract]. AAPA-EROPA-AGPA-IAPA International Conference Towards World Class Bureaucracy, Indonesia.

Zhang, J. (2015). The food of the worlds: Mapping and comparing contemporary gastrodiplomacy campaigns. International Journal of Communication, 9(24), 568-591.