Türk Kahvesi ve Geleneği: Bir Somut Olmayan Kültürel Miras Araştırması (Turkish Coffee and Its Tradition: Exploring an Intangible Cultural Heritage Practice)

Songül KILINÇ ŞAHİN; Afitap BULUT; Gizem ÖZGÜREL

doi:10.63556/jotags.2026.1917

Authors

Songül KILINÇ ŞAHİN
Afitap BULUT
Gizem ÖZGÜREL

DOI:

https://doi.org/10.63556/jotags.2026.1917

Keywords:

Turkish coffee culture, Intangible cultural heritage, Symbolic meanings of turkish coffee, Consumption practices, Cultural transmission

Abstract

Turkish coffee represents more than a beverage defined by its distinctive preparation method; it is a significant cultural heritage element that gains meaning through individuals’ everyday experiences, social relationships, and cultural memories. This study aims to explore how Turkish coffee culture and tradition are interpreted by individuals today, the symbolic meanings attributed to this cultural practice, and its transformation in response to changing consumption patterns. A qualitative research approach was adopted, and data were collected through semi-structured interviews conducted with 40 participants reached through snowball sampling. The data were analyzed using inductive content analysis, resulting in the identification of 1,100 codes, 23 themes, and three main categories: Turkish Coffee Perceptions [TCP], Turkish Coffee Consumption Behaviors [TCCB], and Essential Elements Shaping Turkish Coffee Experience [EETCE]. The findings reveal that Turkish coffee is perceived not merely as a consumed product but as a social and cultural practice associated with meanings such as remembrance, sharing, conversation, hospitality, and cultural belonging. Furthermore, the results indicate that Turkish coffee tradition continues to exist by adapting to changing lifestyles, consumption contexts, and presentation practices while preserving its symbolic meanings inherited from the past.

References

Akşit Aşık, N. (2017). Değişen kahve tüketim alışkanlıkları ve Türk kahvesi üzerine bir araştırma. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 5(4), 310–325. https://doi.org/10.21325/jotags.2017.152

Arslan, F. (2023). Kültürel bir miras olarak Türk kahvesi ve yiyecek içecek işletmelerindeki yeri. Turizm Ekonomi ve İşletme Araştırmaları Dergisi, 5(1), 63–74. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2699800

Balcı, F. (2019). Cezveden kültüre 40 yıl: Türk kahvesi ve geleneği. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(87), 315-328. https://doi.org/10.16992/ASOS.14688

Bayizit, A. A., Özcan, T., Ersan, Y. L., & Şahin, O. I. (2009). Türk kahvesinin tarihçesi ve özellikleri. II. Geleneksel Gıdalar Sempozyumu Bildirileri (ss. 599-603). TMMOB Gıda Mühendisleri Odası.

Bulduk, S., & Süren, T. (2008). Türk mutfak kültüründe kahve. 38. Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Çalışmaları Kongresi Bildirileri (ss. 299-309). Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu.

Demiray, G. (2011). Sufi meclislerinden kahvehanelere. İçinde Tüm zamanların hatırına sarayda bir fincan kahve (ss. 65-80). TBMM Millî Saraylar Daire Başkanlığı.

Demirli, A. Ö., & Öztürk, N. (2011). 19. yüzyıl Osmanlı Sarayı'nda kahve ikram töreni. İçinde Tüm zamanların hatırına sarayda bir fincan kahve (ss. 37-49). TBMM Millî Saraylar Daire Başkanlığı.

Durukan, L. (2013). Çekirdekten kültüre: Türk kültüründe kahve ve kahvehane. Bilim ve Kültür, 2, 124–134.

Gedük, S. (2019). Topkapı Sarayı'nda kahve geleneği. EPOS 7 Sanat ve Kültür Dergisi, 2, 44-47.

Güngör, İ. (2005). Popüler kültür ürünü olarak fal. İletişim, 21, 169-202.

Gürsoy, D. (2019). Sohbetin bahanesi kahvesi (4. bs.). Oğlak Yayınları.

Hattox, R. S. (1996). Kahve ve kahvehaneler: Bir toplumsal içeceğin Yakındoğu'daki kökenleri (N. Elhüseyni, Çev.). Tarih Vakfı Yurt Yayınları. (Orijinal eser 1985'te yayımlanmıştır.)

Heise, U. (2001). Kahve ve kahvehane (M. Tüzel, Çev.). Dost Kitabevi. (Orijinal eser 1997'de yayımlanmıştır.)

Işıklı, S. G. (2020). Türk kahvesi geleneğinin Osmanlı döneminde kültür ve sanata yansıma biçimleri. İçinde N. Güz & B. Ayhan (Ed.), Uluslararası Türk Kültürü ve Sanatı Sempozyumu Bildiriler Kitabı (ss. 141–155). Etimesgut Belediyesi.

Işın, E. (2006). Bir içecekten daha fazla: Kahve ve kahvehanelerin toplumsal tarihi. İçinde S. Özpalabıyıklılar (Ed.), Tanede saklı keyif: Kahve (ss. 10-43). Yapı Kredi Yayınları.

Julien, H. (2008). Content analysis. İçinde L. M. Given (Ed.), The SAGE encyclopedia of qualitative research methods (Vol. 1, pp. 120–122). Sage.

Karhan, J. (2021). Toplumsal ve kültürel bir içecek: Türk kahvesi. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, 52, 149-165. https://doi.org/10.17498/kdeniz.998437

Kılınç Şahin, S., & Baysal, K. (2022). Gastronomi şehri Gaziantep'te menengiç kahve kültürü. İçinde Ç. Özer, T. Dalgın, & Z. Bingöl (Eds.), 4. Uluslararası Turizm ve Kültürel Miras Kongresi Bildiri Kitabı (ss. 186–197). Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi.

Kılınç Şahin, S., Ceylan, Ö., İncili, K. G., & Engin, A. S. (2023). Antik kent Datça'da badem kahve kültürü. İçinde Ege Zirvesi 10. Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi Bildirileri (ss. 893-899).

Kılınç Şahin, S., & Taşdemir, D. (2021). Evaluation of Turkish coffee in the scope of gastronomy tourism. İçinde İ. Yazıcıoğlu, A. Işın, & Ö. Yayla (Eds.), Gastronomy and hospitality studies in tourism (pp. 163-175). Peter Lang. https://doi.org/10.3726/9783631855560.003.0010

Koz, G. F. (2011). Çekirdekten fincana: Bir yudum kahve kırk yıl hatır. İçinde Tüm zamanların hatırına sarayda bir fincan kahve (ss. 13-35). TBMM Millî Saraylar Daire Başkanlığı.

Küçükkömürler, S., & Özgen, L. (2009). Coffee and Turkish coffee culture. Pakistan Journal of Nutrition, 8(10), 1693-1700. https://doi.org/10.3923/pjn.2009.1693.1700

Küçükkömürler, S., & Şeren Karakuş, S. (2009). Kahve. İçinde II. Geleneksel Gıdalar Sempozyumu Bildiriler Kitabı (27–29 Mayıs 2009, Van, Türkiye) (ss. 505–508). Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi.

Metin, O., & Ünal, Ş. (2022). İçerik analizi tekniği: İletişim bilimlerinde ve sosyolojide doktora tezlerinde kullanımı. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 273-294. https://doi.org/10.18037/ausbd.1227356

Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Sage.

Patay, E. B., Bencsik, T., & Papp, N. (2016). Phytochemical overview and medicinal importance of Coffea species from the past until now. Asian Pacific Journal of Tropical Medicine, 9(12), 1127-1135.

Saltan, F. Z., & Kaya, H. (2018). Kahve: Bir farmakognozik derleme. FABAD Journal of Pharmaceutical Sciences, 43(3), 279-289.

T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. (2022). Türk kahvesi kültürü ve geleneği. Yaşayan Miras ve Kültürel Etkinlikler Genel Müdürlüğü. https://yakegm.ktb.gov.tr/TR-345122/turk-kahvesi-kulturu-ve-gelenegi.html

T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. (2025). Dünya Miras Listesi. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü. https://kvmgm.ktb.gov.tr/tr-44423/dunya-miras-listesi.html

Toker, A., & Akoğlan Kozak, M. (2024). Türk kahvesi fincanları: Tarihsel ve kültürel bir değerlendirme. TURAR Turizm ve Araştırma Dergisi, 13(2), 299-319. https://doi.org/10.7460/turar.1538138

Türkyılmaz, G. (2020). İstanbul'da üçüncü dalga kahve kültürünün yayılması: Yeni orta sınıfın 2000 sonrası mekân ve kahve tüketimi [Yüksek lisans tezi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=WdM5g5aoE2hQVgYObu2t8Q&no=z0-v69_ie8IF5c0IpgcXTQ

Ustakara, F., & Burhan, E. (2017). Toplumsal iletişim kurumu olarak kahvehanelere dair bir araştırma: Gaziantep örneği. Erciyes İletişim Dergisi, 5(2), 210-226. https://doi.org/10.17680/erciyesakademia.293094

Yönet Eren, F., & Ceyhun Sezgin, A. (2018). Kültürel miras açısından Türk kahvesi. Turkish Studies, 13(10), 697-712. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.12880